Przewiń na górę
© 2018 getart.com.pl

Kim jest artysta?

Kim jest artysta?

Chciałbym poszukać odpowiedzi na pytania: kim jest artysta, co jest sztuką i jaką obrać drogę, by zapracować sobie na miano artysty. Zadziwiające ale odpowiedzi na tak proste pytanie wcale nie musza być takie oczywiste. Wystarczy spojrzeć w przeszłość, a zobaczymy, jak zmieniały się wyobrażenia publiczności o tym, co sztuką jest, a co nią nie jest, kogo możemy nazwać artystą, a kto na takie miano nie zasługuje. Wiemy też, że wiele artystów zdobyło uznanie dopiero po swojej śmierci.

Artysta – osoba tworząca (wykonująca) przedmioty materialne lub utwory niematerialne mające cechy dzieła sztuki.
Artysta – twórca tym różni się od rzemieślnika – odtwórcy tym, że swoje dzieła tworzy w oparciu o własną koncepcję, nadając im niepowtarzalny charakter. Dzięki temu dzieła znanych artystów rozpoznawane są bez potrzeby oglądania ich sygnatur.

Artystą może być każdy, bez względu na stopień profesjonalizmu w uprawianiu jakiejkolwiek sztuki.

Chciałbym poszukać odpowiedzi na to pytanie.

Sztuka sama w sobie

Sztuka otacza nas ze wszystkich stron, dostrzegamy ją na co dzień, czytamy książki, oglądamy obrazy, rzeźby. Ciężko jest dokładnie określić, kim jest artysta. Powszechnie przyjmuje się, że jest to człowiek natchniony i niezwykle wrażliwy, którego zainteresowania odbiegają od zainteresowań zwykłych, szarych ludzi. Artysta patrzy na świat przez pryzmat emocji, a następnie tę zaobserwowaną rzeczywistość stara się ukazać na swój sposób, wyrażając w dziełach swój subiektywny punkt widzenia. Swoje emocje przelewa na płótno, tworząc niejednokrotnie abstrakcyjne kompozycje, zamyka je w poezji czy muzyce, fotografuje, pisze piękne wiersze, poematy. Dostrzega przeróżne znaki, gesty, słowa, na które przeciętny człowiek nie zwraca uwagi. Człowiek ten ma dar, którym potrafi zachwycać innych i stara się go wykorzystać najlepiej jak potrafi.

Pojęcia terminy i wyjaśnienia

Otwierając, czytamy, że artysta to twórca dzieła sztuki, czyli pisarz, malarz, kompozytor lub jego odtwórca, np. aktor, śpiewak. Natomiast pod terminem artyzm rozumie się umiejętność tworzenia rzeczy pięknych, doskonałych, czyli tzw. talent.
Z biegiem czasu określenie to ewoluowało.

Z punktu widzenia estetyki pojęcie „artysta” jest węższe niż pojęcie „twórca”. Artysta to człowiek wytwarzający dzieła sztuki. Twórczość natomiast posiada znaczenie szersze. Mówimy np. o twórczości naukowej, o twórcach kultury, o twórczej postawie w odniesieniu do życia. Pojęcie twórczości nie było znane w starożytności ani w średniowieczu. Pojawiło się dopiero w XIX wieku, kiedy twórca stał się synonimem artysty, a współcześnie zakres tego pojęcia stał się niezwykle szeroki .
W obecnej myśli estetycznej słowo „twórca” nie jest zbytnio popularne, ponieważ nie odnosi się już tylko do osób nielicznych, posiadających nieprzeciętne zdolności i raczej traci charakter czegoś wzniosłego, rozciągając się na szerokie rzesze tzw. twórców kultury .

Relacje zależności i rozważania

Punktem wyjścia rozważań nad zagadnieniami, którymi zajmuje się estetyka jest pojęcie sytuacji estetycznej. Podstawowymi elementami tej sytuacji są: twórca, dzieło sztuki, odbiorca oraz wartość estetyczna, która wiąże trzy wcześniejsze elementy w jednolitą całość. Estetyka stara się tłumaczyć zależności zachodzące między wymienionymi wyżej czynnikami .
W procesie twórczym można zasadniczo wyróżnić dwie fazy: przeżyciową, której skutkiem jest koncepcja zamierzonego dzieła oraz fazę realizacyjną, której efektem jest gotowe dzieło. Proces twórczy ma istotny związek z niepowtarzalną osobowością twórcy. Właściwościami twórczego umysłu, zdolnego do podjęcia działalności artystycznej, są: umiejętność dotarcia do własnych, oryginalnych wizji oraz uzdolnienia, których udanym rezultatem jest wytworzone dzieło, trwałe i odmienne od dotychczas istniejących .
Wśród nowych odmian sztuki, jakie współcześnie powstają, można spotkać wytwory, których główną cechą nie jest trwałość, lecz oddziaływanie na odbiorcę .

Talent?

Człowiek nie zawsze ceni najbardziej te wartości, które umiałby, dzięki swoim uzdolnieniom, najlepiej realizować. Dlatego ważną rzeczą jest uświadomienie sobie, że do bycia artystą nie wystarczą same zdolności, ani same warunki sprzyjające twórczości. Istnieją tzw. zmarnowane talenty, gdy człowiek znalazł się w warunkach niesprzyjających rozwijaniu uzdolnień oraz tzw. talenty pozorne, gdy pomimo dobrych warunków, nie można z nich skorzystać, z powodu braku prawdziwego talentu .

Osobowość

Mianem osobowości podstawowej człowieka określa się zespół względnie stałych czynników, kształtowanych w ciągu życia i związanych z indywidualnością osoby ludzkiej . Związek tej osobowości podstawowej z osobowością twórczą może mieć różne odmiany. Kiedy autentyczne przeżycia artysty stają się materią jego twórczości, istnieje możliwość poznania go jako realnego człowieka. Zdarza się jednak i tak, że osobowość podstawowa nie przejawia się wprost i bezpośrednio w procesie twórczym. Wtedy nie możemy nic powiedzieć o artyście jako człowieku, pomimo tego, że znamy jego dzieła. Decydującą rolę w tym względzie posiadają motywy twórczości .

Temat uwarunkowań, mających wpływ na twórczość, jest bardzo złożony i można wyróżnić wiele motywów, jakim może poddawać się artysta. Najogólniej motywy twórczości dzielimy na te, które tkwią w obiektywnym świecie oraz w podstawowych tendencjach osobowości człowieka. Istnieją ponadto motywy przyporządkowane podstawowym celom twórczości i niepodporządkowane .

Motywy

Artysta podejmujący wykonanie dzieła sztuki ma na uwadze przede wszystkim samo dzieło. Pragnie mu nadać najwyższą możliwą doskonałość. Po drugie ma wzgląd na samego siebie, czyli na pragnienie wyrażenia swoich przekonań czy przeżyć. Trzeci motyw to wzgląd na odbiorcę. Artysta chce, aby jego dzieło było poprawnie zrozumiane i przyjęte. Do motywów nieprzyporządkowanych aktywności twórczej zaliczamy względy ekonomiczne, chęć zdobycia sławy, pozycji życiowej itp. Stają się one niekiedy dodatkowym motorem uaktywniającym uzdolnienia twórcze .

Wśród uwarunkowań twórczości tkwiących w sposobie ujmowania świata wyłaniają się dwa podstawowe względy. Pierwszym z nich jest dostrzeżenie w świecie braków i niedoskonałości oraz przekonanie, że możliwe jest ich usunięcie. Twórcza postawa polega tutaj na wytworzeniu nowego przedmiotu lub stanu rzeczy, który usunie istniejącą niedoskonałość. Drugim motywem jest przekonanie o zasadniczej niedoskonałości świata jako niedostosowanego do człowieka. Działanie twórcze polega wówczas na rozszerzeniu wiedzy o świecie albo próbie stworzenia nowej rzeczywistości, która lepiej zaspokajałaby potrzeby psychiczne człowieka .

Relacja artysta odbiorca

Sam fakt podjęcia przez artystę twórczości zawiera już w sobie intencję, aby wejść w kontakt z odbiorcą. Istotą związku pomiędzy artystą i odbiorcą jest fakt ich współistnienia w tej samej epoce oraz oddziaływanie na wyobraźnię i sposób widzenia rzeczywistości przez odbiorcę. Jednak nie tylko artysta kształtuje wrażliwość estetyczną odbiorcy, jego uczucia i fantazję, lecz także odbiorca oddziaływuje na artystę; w sposób pozytywny – sugerując mu nowe drogi rozwoju bądź negatywnie – wciągając go w ślepe uleganie modzie i sztuczne dostosowywanie się do gustów i zapotrzebowań społecznych .

Biorąc pod uwagę poziom kultury estetycznej można wyróżnić trzy kategorie odbiorców dzieł artysty: znawców sztuki, miłośników sztuki oraz odbiorców „nieprzygotowanych”, naiwnych .
Rozpatrując stosunek osobowości twórczej artysty do jego dzieła można mówić o artystach „ukrytych” w dziele oraz „wyeksponowanych”. Poprzez ukrycie samego siebie w swoim dziele, artysta uwydatnia sprawy, które najbardziej go dotyczą. Nie chodzi tu o jego życiowe kłopoty, ale o sprawy ogólnoludzkie. Artysta, świadom tego, co się dzieje w świecie, wyraża w dziele nie swoje własne doznania, lecz pewien typ doznań właściwych współczesnemu człowiekowi. Drugi rodzaj odnoszenia się artysty do swojego dzieła polega na sugerowaniu odbiorcom własnego sposobu odczuwania, na eksponowaniu własnej osobowości artystycznej oraz na ukazywaniu siebie jako osoby realizującej określoną wartość estetyczną .

Różnorodność osobowości

Osobowości twórcze artystów charakteryzuje ogromna różnorodność. Są wśród nich artyści wielcy, tworzący dzieła o szerokim zasięgu oddziaływania, przeznaczone dla całej ludzkości. Są również artyści „przeciętni” – mniejszego formatu, tworzący dzieła niezbyt wielkie, ale potrzebne, przemawiające do pewnych kręgów osób .
Inny podział typów twórczości:
– twórczość profesjonalna; twórca kierujący się refleksją,
– twórczość naiwna; twórca kierujący się ekspresją,
– twórczość ludowa; twórca kierujący się intuicją,
– twórczość amatorska; twórca kierujący się realizacją.

Każdy z wymienionych typów twórców występuje w obrębie innej sytuacji estetycznej, posiada inne oczekiwania wobec odbiorców i ma odmienny stosunek do swego dzieła .

Podsumowując, przedstawioną w skrócie koncepcję twórczości artystycznej, stwierdzić należy, że świat artysty nie jest odrębny od świata człowieka nie będącego artystą, lecz są od siebie zależne.

Zostaw Komentarz